Aanduidingssystemen
| Systeem | Herkomst | Voorbeeld voor een gegoten staal van het type 316 | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| EN-naam en -nummer | Europa | GX5CrNiMo19-11-2, 1.4408 | Nummersysteem overgenomen van het Duitse Werkstoffnummer; namen van gietstaal beginnen met G |
| DIN | Duitsland | G-X6CrNiMo18-10 (historisch) | Grotendeels vervangen door EN-normen; oude namen staan nog op tekeningen |
| ASTM / ACI-kwaliteit | VS | CF8M | Vastgelegd in ASTM-specificaties zoals A351 en A743 |
| ASME | VS | SA-351 CF8M | ASME neemt ASTM-specificaties over voor drukapparatuur, met het voorvoegsel SA of SB |
| UNS | VS | J92900 | Een identificatienummer voor een samenstelling, geen specificatie |
| AISI / SAE | VS | 316 (gekneed tegenstuk) | AISI-nummers duiden kneedstaal aan; gietstukken gebruiken ACI-kwaliteiten |
| JIS | Japan | SCS14 | Vastgelegd in JIS G 5121 voor gietstukken van roestvast staal |
| ISO | Internationaal | ISO-aanduidingen voor gietstaal | Op inkoopdocumenten minder gebruikelijk dan EN of ASTM |
| GB/T | China | Kwaliteiten met voorvoegsel ZG | Per geval te toetsen aan de geldende GB/T-norm |
Waarom "equivalent" zelden exact is
Twee specificaties die een gelijkende legering beschrijven, kunnen verschillen in:
- samenstellingsgrenzen, met inbegrip van restelementen en stikstof;
- de voorgeschreven warmtebehandeling en toegestane alternatieven;
- minimale mechanische eigenschappen en beproevingstemperatuur;
- het proefstuk (afzonderlijk gegoten, aangegoten of uit het gietstuk genomen) en de beproevingsfrequentie;
- regels voor reparatielassen, niet-destructief onderzoek en documentatie;
- de productvorm en toepassing waarvoor de norm is geschreven.
Een gietstuk kan alleen aan beide specificaties voldoen wanneer het volgens de strengste eis van elk wordt gemaakt en beproefd, en dienovereenkomstig wordt gecertificeerd ("dubbele certificering"). Voor sommige paren is dat mogelijk, voor andere niet.
Indeling in de LOSTWAX-database
| Klasse | Betekenis |
|---|---|
| Erkend equivalent | Hetzelfde materiaal onder een andere aanduiding, bijvoorbeeld een UNS-nummer dat aan een ASTM-kwaliteit is toegekend |
| Gelijkende samenstelling | Gietkwaliteiten uit verschillende normen met grotendeels overlappende samenstellingsbereiken; eigenschappen en beproevingseisen verschillen niettemin |
| Vergelijkbare eigenschappen | Kwaliteiten voor dezelfde toepassing met een andere samenstellingsbalans, of het geknede tegenstuk van een gietkwaliteit |
| Functioneel alternatief | Een kwaliteit die na technische beoordeling dezelfde functie kan vervullen; geen één-op-één vervanging |
| Niet rechtstreeks uitwisselbaar | Er is geen voldoende nauw tegenstuk vastgesteld |
Staat er voor een systeem geen vermelding, dan is er geen relatie geverifieerd en vraagt de kwestie een technische beoordeling. Er wordt geen relatie toegekend louter omdat chemische samenstellingen op elkaar lijken.
Gietkwaliteiten en kneedkwaliteiten
Gegoten roestvaste staalsoorten wijken bewust af van hun geknede naamgenoten. Het siliciumgehalte is hoger voor de vloeibaarheid, en de chroom-nikkelbalans is zo gekozen dat austenitische kwaliteiten wat ferriet bevatten, wat de weerstand tegen warmscheuren verbetert. Daardoor verschillen gegoten en geknede versies in sterkte, magnetisch gedrag en, in sommige milieus, corrosiegedrag. Een tekening die voor een gietstuk alleen "AISI 316" vermeldt, is onvolledig; gietkwaliteit en norm moeten worden afgesproken.
Aanbevolen werkwijze bij vervanging
- Vertrek van de geldende specificatie op de tekening of bestelling, in de actuele uitgave.
- Vergelijk samenstelling, warmtebehandeling, eigenschappen en beproevingseisen regel voor regel.
- Ga de gevolgen voor de ontwerpcode na, bijvoorbeeld regels voor drukapparatuur die toegelaten materialen opsommen.
- Vraag schriftelijke goedkeuring van de partij die voor het ontwerp verantwoordelijk is.
- Leg de afgesproken specificatie vast op de bestelling en het keuringscertificaat.
Het hulpmiddel voor materiaalvergelijking ondersteunt stap 2 voor de kwaliteiten in de database; de normenbibliotheek vermeldt de geldende documenten.