Van boom tot gietstuk
- Uitbreken. De schaal wordt verwijderd door pneumatisch trillen, hameren of hogedrukwaterstralen. Keramiekresten in gaten en uitsparingen worden door stralen verwijderd; voor kernen en ontoegankelijke kanalen wordt chemisch uitlogen in loog toegepast.
- Afkorten. Gietstukken worden gescheiden met doorslijpschijven, lintzagen, plasma- of lasersnijden, of door afbreken bij gekerfde aansnijdingen. Hardbare staalsoorten moeten soms warm of na een gloeibehandeling worden afgekort om scheuren te voorkomen.
- Slijpen van aansnijdingen. Aansnijdingsresten worden op bandslijpmachines of in robotcellen tot een afgesproken resthoogte geslepen. De toegestane aansnijdingsrest (bijvoorbeeld vlak, of een vastgelegde verhoging of verdieping) hoort op de tekening te staan.
Warmtebehandeling
De warmtebehandeling geeft het gietstuk de voorgeschreven microstructuur en eigenschappen en is daarom een beheerst speciaal proces met gekalibreerde ovens en geregistreerde cycli.
| Behandeling | Doel | Typische legeringen |
|---|---|---|
| Gloeien, normaalgloeien | Gietstructuur homogeniseren en verfijnen, spanningen verlagen | Koolstofstaal en laaggelegeerd staal |
| Harden en ontlaten (veredelen) | Sterkte en taaiheid | Laaggelegeerd en martensitisch roestvast staal |
| Oplosgloeien met snelle afkoeling | Carbiden en intermetallische fasen oplossen, corrosieweerstand herstellen | Austenitisch en duplex roestvast staal, Ni-Cr-Mo-legeringen |
| Oplosgloeien en verouderen | Precipitatieharding | Staalsoorten van het type 17-4 PH, nikkelsuperlegeringen, Al-Si-Mg-legeringen |
| Inzetharden, nitreren | Hard, slijtvast oppervlak | Laaggekoold gelegeerd staal |
| Heet isostatisch persen | Inwendige porositeit sluiten | Titaan, superlegeringen, vermoeiingskritische onderdelen |
Aandachtspunten zijn vervorming (stukken worden ondersteund of opgespannen en na afspraak nadien gericht), randontkoling en oxidehuid (beschermgas of vacuüm, of bewerkingstoeslag), de tijd tussen oven en afschrikken, en de herleidbaarheid van proefstaven naar de ovenlading.
Reinigen en oppervlakteafwerking
Stralen met staalgrit, roestvaste media, glasparels of keramisch grit verwijdert oxidehuid en geeft een gelijkmatig uiterlijk. Roestvaste gietstukken worden vaak gebeitst en gepassiveerd om oppervlakteverontreiniging te verwijderen en de passieve laag te herstellen. Trommelen, elektrolytisch polijsten en mechanisch polijsten verlagen de ruwheid waar functie of hygiëne dat vragen. Deklagen zoals zink, fosfaat, natlak of poedercoating worden volgens specificatie op koolstofstaal aangebracht. Zie oppervlaktegesteldheid.
Richten en kalibreren
Dunne of lange gietstukken kunnen in persen worden gericht of in kalibreermatrijzen op maat worden gebracht om aan vlakheids- en vormtoleranties te voldoen. Voor sommige productfamilies is dat een normale bewerking, maar ze moet worden afgesproken omdat ze plaatselijke plastische vervorming inbrengt.
Reparatielassen
Veel materiaalspecificaties staan reparatielassen van gietstukken onder vastgelegde voorwaarden toe: gekwalificeerde lasmethoden en lassers, grenzen aan de omvang, warmtebehandeling na het lassen en herkeuring. Of reparaties zijn toegestaan, en of ze moeten worden geregistreerd of vooraf goedgekeurd, is een contractuele kwestie die in de aanvraagfase moet worden geregeld.
Verspanen
Functionele elementen worden na de warmtebehandeling verspaand, opgenomen op referentiepunten van het gietstuk die bij het ontwerp zijn afgesproken. Gieten en verspanen onder één verantwoordelijkheid voorkomt discussies over toeslagen en referentiefouten; zie mogelijkheden.